8Ayak Sağlığı Rehberi · Bölüm 8

Tırnak halkaları:
sürünün kara kutusu.

İneğin başından geçen zor dönemler tırnak duvarına birer halka olarak yazılır. Taç bandından ölçün, tarihi hesaplayın ve aynı hatanın tekrarlanmaması için sürünüzün geçmişini okuyun.

Halka hesaplayıcı Tek bakışta
▶ 70 saniyede sürünün kara kutusu
Halka Nedir

Yeni olan üstte, eski olan altta.

Taç bandıkılların bittiği yer = 0 mm10 mm → 2–2,5 ay önce20 mm → 4–5 ay önceEski, silik halka: aşağıindikçe aşınıp kaybolurYENİESKİzamanCetvel: her çizgi 5 mm · Ölçüm taç bandına dik, dış yan duvarda

Tırnak boynuzu yalnızca en üstte, kılların bittiği yerde, yani taç bandında üretilir. Üretilen boynuz oradan yavaşça aşağı kayar ve yere değen uçta aşınır. Tırnak duvarı bu yüzden yukarıdan aşağıya bir zaman çizgisidir.

İneğin başına ağır bir olay geldiğinde taç bandındaki boynuz üretimi kısa bir süre bozulur ya da durur. O gün üretilen boynuzda bir çöküntü kalır ve tırnak büyüdükçe aşağı iner. Bu çöküntüye yatay tırnak halkası ya da zorluk halkası denir.

  • Taç bandına yakın halka yeni bir olaydır.
  • Yere yakın halka aylar önceki bir olaydır; yeterince eski halkalar uçla birlikte aşınıp kaybolur.
  • Taç bandından uca kadar olan duvar, kabaca son bir ile bir buçuk yılın kaydıdır.

Halkaya ne sebep olur?

Ani rasyon değişikliği

Örneğin kuru inek rasyonundan sağmal rasyona bir gecede geçmek ya da yeni bir silajı birden açmak.

Doğum ve doğum çevresi

Zor doğum ve doğum çevresindeki kalsiyum düşüklüğü bu dönemde üretilen boynuzu etkileyebilir.

Ateşli hastalıklar

Metritis ve ağır mastitis gibi hastalıklar boynuz üretimini kısa süre kesintiye uğratabilir.

Tırnak boynuzu bozulması

Rumen asidozuyla ilişkili tırnak boynuzu bozulması (laminitis) halkalara yol açar.

Diğer zorlu dönemler

Sütten kesim, ilkbaharda meraya çıkış ve aşırı soğukla ilişkili halkalar da tanımlanmıştır.

Halka bir tarihtir

Halka tek başına tanı koymaz; bir tarih verir. O tarihte ne olduğunu çiftliğin kayıtları söyler.

Büyüme Hızı

Ayda yaklaşık 4–5 milimetre.

Halkanın tarihini hesaplamak için tırnağın büyüme hızını bilmek gerekir. Hız sabit değildir; mevsime, ineğin yaşına ve doğum sayısına, zemine ve tırnağın hangi kısmına bakıldığına göre değişir.

4–5 mm/ay

Süt ineklerinde tırnağın yan duvarı. Ön kenarda büyüme daha yavaştır.

Greenough ve ark. 1998, önceki çalışmalardan

Yaz > kış

Etçi düvelerde yazın ayda yaklaşık 4,6 mm, kışın ayda yaklaşık 3,2 mm büyüme ölçülmüştür.

Greenough ve ark. 1998

3,8–4,9 mm/ay

Beton zeminde Holstein ineklerde ölçüm: ilk laktasyonda 3,8–4,1, daha çok doğum yapmışlarda 4,5–4,9 mm/ay.

Găvan ve Riza 2022

Bir aralık

Hesap bir gün değil, yaklaşık bir ay aralığı verir. Halkanın hareketini ölçmek henüz kesin bir bilim değildir.

Greenough ve ark. 1998

Ölçüm

Sayılmaz, ölçülür.

1

Temizleyin

En kolay zaman tırnak bakım günüdür. Her ineğin aynı tırnağına bakın; arka ayağın dış tırnağını öneriyoruz. Duvarı fırçayla temizleyin.

2

Taç bandını bulun

Kılların bittiği çizgi sıfır noktasıdır. Halkalar tabandan yukarı sayılmaz.

3

Dik ölçün

Cetveli ya da kumpası taç bandına dik tutun. Dış yan duvarda, taç bandından her halkaya kadar olan mesafeyi milimetre olarak ölçün.

4

Kaydedin

Kulak numarası, ayak ve tırnak, her halkanın mesafesi (mm) ve görünümü: ince çizgi, belirgin oluk ya da çatlak.

mesafe (mm) ÷ 4–5 mm/ay = kaç ay önce

Örnek: halka taç bandından 20 mm uzaktaysa 20 ÷ 5 = 4 ay, 20 ÷ 4 = 5 ay; olay yaklaşık 4–5 ay önce olmuştur. Kış aylarında tırnak daha yavaş büyüdüğünden olay biraz daha eski olabilir.

Halka Hesaplayıcı

Milimetreyi girin, tarihi görün.

Hesaplayıcı yalnızca tarayıcınızda çalışır; girdiğiniz bilgiler hiçbir yere gönderilmez. Sonuç, büyüme hızına göre yaklaşık bir tarih aralığıdır.

Tek inek

Bir halkanın ne zaman oluştuğunu hesaplayın.

Büyüme dönemi
Uzaklığı girdiğinizde sonuç burada görünür.

Sürü

Her satıra bir inek yazın: kulak numarası, ardından halkaların mm değerleri. Halkası olmayan ineği de yazın, oran doğru çıksın.

Ayırıcı olarak noktalı virgül, virgül ya da boşluk kullanabilirsiniz. Halkalar birbirine 5 mm içinde ise aynı hizada sayılır.

Sürüyü Okumak

Bir inek mi, sürü mü?

Tek inekte halka

Önce ineğin doğum tarihine bakın. Halkanın hesaplanan tarihi doğuma denk geliyorsa büyük olasılıkla bir doğum halkasıdır. Denk gelmiyorsa ineğin sağlık kayıtlarına bakın: mastitis, metritis, ateşli bir hastalık ya da bir topallık dönemi.

Birçok inekte aynı hizada

İnekler farklı aylarda doğurmuşsa ama halkalar taç bandından aynı mesafedeyse sebep doğum olamaz; hepsini aynı anda etkileyen ortak bir olay vardır. Sürünün %20–25'inden fazlasında aynı hizada halka varsa olayın tarihini hesaplayın ve o dönemdeki beslenme ya da yönetim değişikliğini araştırın.

O tarihte ne aranır?

Rasyon değişikliğiYeni silaj ya da kuru ot partisiKüflü ya da bozulmuş yemKuru dönemden sağmala geçişDüvelerin betona geçişiSıcak stresi ya da aşırı soğukMeraya çıkışHastalık salgınıGrup ya da ahır değişikliği

Örnek: 40 ineğin arka dış tırnağına bakıldı. Farklı aylarda doğurmuş 14 inekte (%35) halka 15–20 mm arasında; bu yaklaşık 3–5 ay öncesine karşılık gelir. Kayıtlara bakıldığında o dönemde yeni silaj açıldığı ve rasyonun bir haftada değiştirildiği görülür. Bir sonraki geçiş en az 2 haftaya yayılarak planlanır.

Halkalar ve taban birlikte: Tabanın içinde oluşan bir kanama yüzeye yaklaşık iki ayda çıkar. Aynı hizada halkalarla birlikte birçok inekte tabanda kanama ya da çift taban görülüyorsa 2–3 ay önceki ortak olay güçlü şekilde düşünülmelidir.

Görünüm

Derinlik de bir şey anlatır.

İnce, sığ çizgi

Kısa ve hafif bir olaydır. Çoğu zaman sorun yapmaz.

Belirgin oluk

Daha ağır ya da daha uzun süren bir olaydır.

Çatlak

Duvar üretiminin kısa bir süre tamamen durduğu bir dönemi gösterir.

Yüksük kırığı

Duvarı kesen derin halka aşağı indikçe parmak ucu yüksük gibi kopabilir. Çok ağrılıdır; tırnak bakıcısına ya da veteriner hekime gösterin.

Birçok halka ile birlikte içe çukurlaşmış bir ön duvar, uzun süreli tırnak boynuzu bozulmasını düşündürür. Bu tablo kesimle düzelmez; sürü düzeyinde önlem gerekir.

Tek Bakışta

Tırnak halkaları tek sayfada.

Tırnak halkaları bilgi grafiği: halkanın yeri ve ölçümü, nedenleri, dört adımda ölçüm, tarih hesabı tablosu, tek inek ve sürü yorumu, o tarihte aranacaklar ve halkanın görünümü

Büyütmek için görsele dokunun. Tırnak bakım gününde yanınızda bulundurabilir ya da yazdırabilirsiniz.

Ayak Sağlığı Rehberi · Bölüm 8 / 8

← Önceki bölüm 7. Ayak banyosu Tüm bölümler → Ayak Sağlığı Rehberi

Kaynaklar

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Halka bir tanı değil, bir tarihtir. Bulguları veteriner hekiminiz ve beslenme danışmanınızla birlikte değerlendirin.

Sürünüzün halkalarını birlikte okuyalım.

Tırnak bakım kayıtlarınızı rasyon ve yönetim takviminizle birlikte değerlendirelim.

İletişime Geçin 0 850 840 33 49