SmartPlus · Ayak Sağlığı Rehberi
Topallık sessiz başlar,
tırnakta okunur.
Rehber 8 kısa bölümden oluşur: topallığın maliyeti, 21 tırnak bozukluğunun tanınması, hareket skoru, beslenme, ahır konforu, tırnak bakımı, ayak banyosu ve tırnak halkaları. Bozukluk adları uluslararası ICAR Tırnak Sağlığı Atlası'nın terimleriyle verilmiştir; veteriner hekiminiz ve tırnak bakıcınızla aynı dili konuşursunuz.
Sırayla okuyun ya da ihtiyacınız olandan başlayın.
1 ▶ VideoNeden önemli
Topallığın sürüye maliyeti, Avrupa’da tırnak hastalıklarının sıklığı ve tırnağın yapısı.
Bölümü aç →
2 ▶ VideoTırnak haritası
Lezyonun yerine dokunun; her bozukluğun görünümünü, nedenlerini ve ne zaman yardım isteneceğini görün.
Bölümü aç →
3 ▶ VideoHareket skoru
Sırta bakın, adımı izleyin: 1–5 skor, ICAR protokolü ve kaç inek skorlanacağı.
Bölümü aç →
4 ▶ VideoBeslenme
Tırnak rumende başlar: laminitis, kaba yem lifi, rasyon geçişi ve vitamin-mineral dengesi.
Bölümü aç →
5 ▶ VideoKonfor ve zemin
Yatma süresi, durak, zemin, bekleme alanı ve düvelerin ahıra alıştırılması.
Bölümü aç →
6 ▶ VideoTırnak bakımı
Tırnak ne zaman, ne kadar kesilir; kesimden sonra ne yapılır, ne kaydedilir.
Bölümü aç →
7 ▶ VideoAyak banyosu
Banyo ölçüleri, çözeltinin ne zaman değiştirileceği, haftalık program ve güvenlik.
Bölümü aç →
8 ▶ VideoTırnak halkaları
Halkalardan olayın tarihini hesaplayın; sürünün geçmişte ne yaşadığını okuyun.
Bölümü aç →
Ölçün, hesaplayın, karşılaştırın.
4 araç
Ayak sağlığı hesaplayıcıları
- • Kaç inek skorlanmalı
- • Halka: olayın tarihi
- • Halka: sürü taraması
- • Ayak banyosu hacmi
Araçları aç →
Kaynaklı tablo
Hedefler ve kayıt
Hareket skoru, tırnak bakımı, konfor, beslenme ve ayak banyosu hedefleri; uyarı eşikleri ve işletmenizde tutulması gereken kayıtlar. Yazdırılabilir.
Tabloyu aç →
Bu rehber tanı koydurmaz. Lezyonları tanımanıza, sürünüzü izlemenize ve doğru kişiyi çağırmanıza yardımcı olur. Tedaviyi veteriner hekim planlar; tırnak kesimini eğitimli tırnak bakıcısı yapar.
Kaynaklar
- Egger-Danner C, Nielsen P, Fiedler A, Müller K, Fjeldaas T, Döpfer D, ve ark. ICAR Claw Health Atlas. 2. baskı. ICAR Technical Series. ICAR, Roma, 2020.
- Kofler J, Fiedler A, Charfeddine N, Capion N, Fjeldaas T, Cramer G, ve ark. ICAR Claw Health Atlas – Appendix 1: Digital Dermatitis Stages (M-stages). ICAR, 2020.
- ICAR Tırnak Sağlığı Atlası (ICAR Claw Health Atlas Türkçe çevirisi, 1. baskı esaslı). Çevirenler: Özak A, Önyay T. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Samsun.
- Greenough PR. Bovine Laminitis and Lameness: A Hands-on Approach. Saunders Elsevier, Edinburgh/Philadelphia, 2007.
- van Amstel SR, Shearer JK. Manual for Treatment and Control of Lameness in Cattle. 1. baskı. Blackwell Publishing, Ames, Iowa, 2006.
- Weaver AD, Atkinson O, St Jean G, Steiner A. Bovine Surgery and Lameness. 3. baskı. John Wiley & Sons, 2018.
- Ishler V, Wolfgang D, Griswold D. Prevention and Control of Foot Problems in Dairy Cows. Penn State Cooperative Extension, DAS 99-20 / VSE 99-1, 2011.
- Animal Welfare and Lameness in Dairy Cattle. Doktora tezi, Debrecen Üniversitesi, Macaristan, 2014.
- Quick Guide to Mobility Scoring – Gait Scoring. Temmuz 2021 (Dairy Cattle Code of Practice, Ek F ve Flower FC, Weary DM 2006 yürüyüş skoru sistemine dayalı).
- ICAR Guidelines, Section 07 – Bovine Functional Traits: Claw Health in Dairy Cattle; Lameness in Dairy Cattle; ICAR/IDF Guidelines for Body Condition Scoring. ICAR, Utrecht (wiki sürümü, 2025–2026).
- Kofler J ve ark. ICAR Claw Health Atlas – Appendix 2: Digital Dermatitis-associated Claw Horn Lesions. ICAR Technical Series, 2020.
- Marusi M, Testori F, Benzoni L, Finocchiaro R, Cassandro M. HappyFeet: Hoof Health Project in Italian Holstein cattle. ICAR Technical Series no. 28, 2024.
- Pinedo P, Manríquez D, Azocar J, De Vries A. Assessing the impact of body condition score dynamics from dry-off to calving on the incidence of early lactation disease in Holstein cows. ICAR Technical Series no. 27, 2023.
- Guégan J ve ark. Estimation of the prevalence of subacute ruminal acidosis in dairy herds. ICAR Technical Series no. 19.
- Sprecher DJ, Hostetler DE, Kaneene JB. Theriogenology 1997; 47:1179–1187 (Ishler ve ark. 2011 üzerinden aktarılmıştır).
- National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. Nutrient Requirements of Dairy Cattle. 8. gözden geçirilmiş baskı. The National Academies Press, Washington DC, 2021.
- INRA. INRA Feeding System for Ruminants. Wageningen Academic Publishers, Wageningen, 2018.
Fotoğraflar: Dr. Paul Greenough arşivi; Dairy Cattle Hoof Lesion ID (AgInformatics, 2014). İzinle kullanılmıştır.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için veteriner hekiminize başvurun.
Sürünüzde topallık mı artıyor?
Rasyonu, TMR'yi ve barınak koşullarını birlikte değerlendirelim.