1 Buzağı Rehberi · Doğum

Doğumhanede doğayı taklit edin.

Sağlıklı sürü, doğumhanede başlar.

Doğum, hem inek hem buzağı için en riskli andır. Yeni doğan buzağının bağışıklık sistemi henüz deneyimsizdir; sindirim sistemi ise doğduğu andan itibaren mikroorganizmalarla dolmaya başlar. Buzağının hayata nasıl başlayacağını, doğduğu ortam belirler.

▶ Bölüm 1: Doğumhane

Kısaca · bu bölümden aklınızda kalsın

  1. 1Doğum bölmesi sakin, ayrı, temiz ve kuru olsun.
  2. 2Su kesesi ya da ayaklar göründükten 1 saat sonra ilerleme yoksa kontrol edin.
  3. 3Güç doğumla gelen buzağı daha yüksek risk taşır: ona ayrı bir takip planı uygulayın.
Neden Önemli

Doğum, hem inek hem buzağı için yüksek riskli bir dönemdir. Sorunsuz geçen bir doğumdan sonra bile ikisi de özel ilgi ister; güç doğumda bu ilgi daha da artmalıdır.

Güç doğumun bedeli buzağıda aylarca sürer. ABD'de yapılan bir çalışmada en ağır güç doğumla gelen buzağıların ilk 120 günde ölüm riski 6 kattan fazla, solunum hastalığı riski 1,6 kat ve ishal riski 1,3 kat yüksek bulundu (Lombard ve ark., 2007). Iowa'daki bir sürüde yardımla doğan buzağıların ilk 48 saatte ölüm riski 2,7 kat yüksekti (Johanson ve Berger, 2003).

Yeni doğan buzağının bağışıklık sistemi henüz deneyimsizdir. Derisi, solunum yolu ve sindirim sistemi doğduğu andan itibaren mikroorganizmalarla dolmaya başlar; bu yüzden ilk karşılaştığı ortam belirleyicidir.

Üç Kural

Doğumhanede doğayı taklit edin.

1

Sessiz yuva

İşletme trafiğinden ve telaştan uzak, az stresli bir alan. Doğuma yakın inek sakin kalabilmeli.

2

Ayrı bölme

Doğumhaneyi genç buzağılardan ve hasta ineklerden uzak tutun; enfeksiyon etkenlerinin yayılmasını en aza indirin.

3

Temiz zemin

Buzağı, mümkün olan en temiz alanda, bol ve kuru samanın üzerinde doğmalıdır.

Sahada Uygulama

Doğum günü: adım adım ne yapılır?

  1. 1

    İneği zamanında taşıyın

    Doğum başladıktan sonra taşıma yok

    İneği doğum belirtileri başlamadan önce doğum bölmesine alın. Doğumun ilk evresinin sonunda taşınan ineklerde ölü doğum yaklaşık 2,5 kat arttı. Diğer seçenek, ineği beklenen doğumdan 2–3 hafta önce doğum grubuna almaktır.

    Kaynak: Voß ve ark., 2021

  2. 2

    Bölmeyi ölçün

    ≥ 11,2 m² · tercihen 16 m²

    Tek ineklik doğum bölmesi en az 11,2 m², tercihen 16 m² olsun. Her gün inek başına bol taze altlık ekleyin.

    Kaynak: Kanada süt sığırı bakım ve kullanım kodu (NFACC)

  3. 3

    Diz testi yapın

    Dizler kuru kalmalı

    Altlığın üzerine diz çöküp birkaç saniye bekleyin. Dizleriniz ıslanıyorsa altlık buzağı için fazla ıslaktır; değiştirin.

  4. 4

    Doğumu izleyin, gereksiz müdahale etmeyin

    İlerleme yoksa 1 saatte kontrol

    Doğuma yakın ineği düzenli ama uzaktan gözleyin. Uzmanların çoğu, su kesesi ya da ayaklar göründükten sonra 1 saat içinde ilerleme yoksa eğitimli bir kişinin kontrol etmesini önermektedir.

    Kaynak: Voß ve ark., 2021 (veteriner hekimlerin %78'i)

  5. 5

    Buzağıyı hemen değerlendirin

    Rektal ısı ≥ 37,8 °C

    Ağzı ve burnu temiz mi, nefes alıyor mu, başını kaldırıyor mu? Rektal ısısı 37,8 °C'nin altındaysa buzağı üşüyordur: kurulayın, sıcak ve kuru bir yere alın.

  6. 6

    Güç doğum buzağısını işaretleyin

    İlk 2 hafta yakın takip

    Güç doğumla gelen buzağıyı ve bölmesini işaretleyin. Kolostrumu gecikmeden verin; emme isteği zayıfsa eğitimli bir kişi sondayla versin. İlk iki hafta bu buzağıya günde birkaç kez bakın.

  7. 7

    Kaydedin

    Doğum saatini, doğum güçlüğünü (kolay, yardımlı, güç), buzağının cinsiyetini ve ağırlığını yazın. Bu kayıt olmadan kolostrumun zamanında verilip verilmediği ölçülemez.

Sık Yapılan Hatalar

Sahada en çok burada kaybediliyor.

✕Doğum başlayınca ineği doğumhaneye sürüklemek.

✓İneği belirtiler başlamadan önce taşıyın; doğum başladıysa yerinde, sakin bir şekilde destekleyin.

✕Ayakları görünür görünmez çekmeye başlamak.

✓Eğitimli biri kontrol etsin; ilerleme varsa bekleyin, yoksa doğru pozisyonla ve gerektiğinde veteriner hekimle yardım edin.

✕Islak, kirli ve paylaşılan doğum bölmesi.

✓Her doğumdan sonra kirli altlığı çıkarın; bölmeyi hasta inekler ve genç buzağılarla paylaştırmayın.

✕Güç doğum buzağısını diğerleriyle aynı takvimle izlemek.

✓İşaretleyin, kolostrumu öncelikle verin ve ilk iki hafta daha sık kontrol edin.

✕Doğum saatini kaydetmemek.

✓Doğum saati olmadan kolostrumun ilk 2 saatte verilip verilmediği bilinemez. Bir tahta ve kalem yeter.

Tek Bakışta
Doğumhanede doğayı taklit edin: neden önemli, üç kural (sessiz yuva, ayrı bölme, temiz zemin) ve kazanç.
Büyütmek için dokunun
Kontrol Listesi

İşletmenizde bunlar yapılıyor mu?

Yapılanlara dokunarak işaretleyin. İşaretler yalnızca bu cihazda saklanır.

0 / 7 tamam

Kaynaklar

  1. 1.Voß, A.L., Heuwieser, W., Mee, J.F., Fischer-Tenhagen, C. (2021). Calving management: A questionnaire survey of veterinary subject matter experts and non-experts. Animals 11:3129.
  2. 2.Lombard, J.E., Garry, F.B., Tomlinson, S.M., Garber, L.P. (2007). Impacts of dystocia on health and survival of dairy calves. Journal of Dairy Science 90:1751–1760.
  3. 3.Johanson, J.M., Berger, P.J. (2003). Birth weight as a predictor of calving ease and perinatal mortality in Holstein cattle. Journal of Dairy Science 86:3745–3755.
  4. 4.NFACC (2023). Code of Practice for the Care and Handling of Dairy Cattle. National Farm Animal Care Council, Kanada.

← Rehber

Tüm bölümler

Sonraki bölüm →

2. İlk 24 saat

Buzağı programınızı birlikte kuralım.

Doğumhaneden sütten kesime kadar işletmenize özel bir buzağı protokolü hazırlayalım.

İletişime Geçin